Wed. Mar 20th, 2019

Y Bobol Biau’r Cyfrwng

Citizen Journalism: by-passing the traditional media

Erthygl Gymraeg. English language version below

BLYNYDDOEDD yn ol, mi roedd gan y darlledwr Hywel Gwynfryn slogan o’r enw “Y Bobol Biau’r Cyfrwng” i geisio’n perswadio mai sefydliad yn nwylo’r  bobol oedd y BBC.

Yn rhyfedd iawn, mae hi fel petai’r syniad hwn yn dod yn wir heddiw- ond mewn ffordd wahanol iawn i’r hyn a ddisgrifiwyd gan y gwr o Fon.

Sianelau “Barn y bobol” yn cynnig golwg arall ar bethau

Ar U Tube bellach, mae yna nifer o sianelau newydd  ar ffurf “citizen journalism” wedi ymddangos. Dwi ddim yn meddwl bod yna derm Cymraeg swyddogol am “citizen journalism” hyd yma, ond falle bod “barn y bobl” yn un ffordd o’i esbonio.

Mae’r rhain wedi deillio o un o gryfderau mawr y we- sef  galluogi symudiad i ffwrdd o’r hen fodel monolithig, top i lawr wrth gynhyrchu newyddion i fodel llawer mwy organig a gwasgarog sy’n caniatau i leisiau newydd gael eu clywed.

Yn eu plith mae Gemma O’Doherty a Grand Torino yn Iwerddon, Citizen X, Brian of London a Houndog Steve yn Lloegr. Mae Dr Steve Turley( er mai Americanwr ydi o) hefyd yn rhoi trosolwg wych o’r sefyllfa wleidyddol bresennol ar gyfandir Ewrop ar ei sianel o. Mae’r sianelau yma yn denu miloedd o bobol i’w gwylio ac hefyd i gyfrannu eu syniadau eu hunain yn y llif sylwadau sy’n rhan greiddiol o’r model.

Un o fanteision mawr y cyfryngau newydd ydi, wel eu bod nhw’n newydd. Mae yna ryw ffresni a gonestrwydd yn perthyn iddyn nhw sydd wedi hen ddiflannu o’r cyfryngau traddodiadol.

Ond be sy’n taro dyn fwya’ amdanyn nhw ydi pa mor syml ydi’r fformat ei hun ar y sianelau hyn. Gan amlaf, un person yn siarad i gamera. Dim byd flashy. Dim delwedd gorfforaethol hunan-bwysig. Dim byddin o gynhyrchwyr ac ymchwilwyr wrth law. Jest un person yn siarad yn onest ac yn agored am bethau. Cyfathrebu ar ei symlaf.

Awydd eto am glywed barn di-flewyn ar dafod

Debyg iawn bod y gwallgofrwydd Cywirdeb Gwleidyddol diweddar, a’r mygu cynyddol ar ryddid barn yn ein cymdeithas dros y blynyddoedd diwethaf wedi arwain at sefyllfa lle bo pobol bellach yn crefu am glywed barn di-flewyn ar dafod a gonest am bethau unwaith eto.

Ac mae gwir angen cyfryngau newydd  fel hyn yma yng Nghymru wrth feddwl pa mor druenus ydi’n sefyllfa gyfryngol ni yma heddiw. Ac mae maniffesto Ein GWLAD a gafodd ei gyhoeddi yr wythnos hon yn cydnabod yr angen hwn gyda pholisi yn galw am greu ystod o gyfryngau newydd yng Nghymru.

Mae S4C a Radio Cymru ill dau yn wynebu sefyllfa anodd iawn o ran denu a chadw eu cynulleidfa ar hyn o bryd. Mae’r sefyllfa yr un mor ddrwg yn y Saesneg. Mae’n papur “cenedlaethol” Western Mail, bellach i lawr o dan 15,000 o gopiau y diwrnod, ac yn bodoli i bob pwrpas ar gyfuniad o rygbi di-ddiwedd a chlecs am celebs Cymreig. Yma yn y gogledd, mae’r Daily Post wedi troi’n bapur clwt tabloidy, yn ymhyfrydu mewn adrodd ar dor-cyfraith a holl elfennau negyddol bywyd yma. Ac mae Radio Wales hefyd mewn sefyllfa druenus iawn- gyda llai na 10% o’r Cymry-di-Gymraeg yn gwrando ar yr orsaf bellach.

Un llygedyn o obaith yn y tirlun llwm iawn hwn  ydi nation.cymru, a sefydlwyd gan Ifan Morgan Jones yn Haf 2017. Mae Ifan i’w ganmol yn fawr am lansio menter newyddiadurol fel hyn, a mae nation. eisoes wedi ennill ei blwyf yma fel safle i drafod maaterion cyfoes Cymreig heddiw. Mae ambell safle arall wedi ymddangos yn ei sgil hefyd, megis Bella Gwalia a’r Porth Newyddion hwn a ddaeth i fodolaeth yn niwedd 2018.

Sianel “Barn y Bobl” Gymreig ar ei ffordd

Ond hyd yma, does dim sianel “Barn y Bobol” Cymreig wedi ymddangos ar U Tube.

Ond mae gan Ein GWLAD sianel fel hyn eisoes wedi’i gofrestru a’r bwriad ydi ei lansio dros y misoedd nesaf, y sianel gyntaf o’i bath yng Nghymru. Credwn bod yma awydd mawr am sgwrs genedlaethol am ddyfodol Cymru yn y Gymraeg a’r Saeseg ac fe wnawn ni’n gorau i hyrwyddo’r sgwrs honno trwy gyfrwng y sianel newydd hon.

 

Citizens can become the media now

ONE of the most striking developments of the past few years has been the emergence of citizen journalism.

One of the blessings of the internet is that it has undermined the top-down, monolithic model of news control and facilitated a more de-centralized and dispersed news model where all of us can in effect be news producers by means of citizen journalism.

Gemma O Doherty and Grand Torino in Ireland, Houndog Steve, Brian of London, and Citizen X in England, and Dr Steve Turley, who provides excellent insights into current political trends in Europe despite being based in America, are all good examples of this new media format. They are all attracting thousands of people to tune in to them, with the accompanying comments on each broadcast also a key component of their appeal.

Freshness and honesty of the new media channels

One of the big advantages of the new media is that they are, well, new. There’s a freshness and an honesty to them which has long disappeared from the traditional media.

What’s particularly striking about them are their sheer simplicity. More often than not, they just involve one person talking to camera. Nothing flash, no self-important corporate identity, no army of producers and researchers around them. Just one person talking honestly and openly about current issues. Human communication at its simplest.

A renewed desire to hear opinions voiced fearlessly

It’s likely that the emphasis on political correctness and curtailing of freedom of speech in society of late has ironically led to a renewed desire to hear divergent opinions being aired fearlessly.

There’s a great need for new media like this here in Wales, and indeed a policy to create new media outlets was included in the Ein GWLAD manifesto which was released this week.

The sorry state of Welsh media today

Our Welsh language media, S4C and Radio Cymru are finding it increasingly hard to keep and sustain their audiences and the English language media here is also in a sorry state. Radio Wales now attracts an audience of less than 10% of English-speakers in Wales.  Our “national” newspaper, the Western Mail is now selling below 15,000 copies a day and staggers on sustained only by a turgid diet of rugby and gossip about Welsh celebrities. In the north, the Daily Post has turned into a tabloidy trash paper, with an obsession with coverage of law-breaking and blanket negativity about life up here.

One ray of light in this continuing story of doom and gloom has been the emergence of nation.cymru, started up in 2017 by Media Lecturer, Ifan Morgan Jones as an English-language news and current affairs site.  Bella Gwalia has also emerged in its wake, and of course this news portal is also in place since the end of 2018.

A Welsh channel to stimulate a national conversation

But, thus far, we have no “citizen journalism” U Tube channel up and running in Wales.

However, Ein GWLAD have already registered our own U Tube channel for this exact purpose, and this will be in place sometime over the next few months. We believe that a wide-ranging national conversation needs to take place about Cymru’s future- in both Welsh and English- and we hope to facilitate this conversation by means of this channel which will cover the issues that people want to talk about honestly and openly. Watch this space!

Leave a Reply